Tradycyjny koń cygański

W związku z tym, iz nadal wiele osób myli konie rasy Traditional Gypsy Cob z końmi rasy “tinker”,  zamieszczamy artykuł z naszej strony eco-gypsy.com  wyjaśniający różnicę pomiędzy tymi dwoma, na pozór identycznymi, rasami.

 

Tradycyjny koń cygański (Traditional Gypsy Cob)

Rasa wywodzi się z Irlandii i Wielkiej Brytanii, nie jest znane dokładne pochodzenie ale uważa się, że do powstania rasy przyczyniły sie konie shire, clydesdale i kuce Dales, walijskie (Welsh) oraz felijskie (Fell) wywodzące sie od społeczności Romów w Wielkiej Brytanii.

Rasa nazywana jest różnie, w zależności od miejsca: w Europie to Gypsy Horse, Gypsy Cob lub tinker (nazwa myląca i nieprawidłowa, odnosi się do koni półkrwi),  w Anglii i Irlandii tradycyjny cygański koń (Traditional Gypsy Cob),  natomiast w USA: koń cygański (Gypsy horse), Gypsy Cob, Gypsy Vanner. Slowo cob oznacza pogrubionego konia.

 

Ciekawa jest geneza nazwy, samo słowo tinker oznaczało oryginalnie osobę, ktora naprawia domowe sprzęty; w późniejszym czasie określano nim w Wielkiej Brytanii osobę z marginesu, śmieciarza, co w tym sensie wskazywało na Cygana lub irlandzkiego bądź brytyjskiego traveller (czyli podróżnika, Cygana pochodzącego od europejskich Romów, przybyłych na wyspy brytyjskie w XVI wieku). Tinker jest słowem wysoce kontrowersyjnym i uważanym przez większość osób pochodzenia romskiego za obraźliwe.
Slowo vanner pochodzi od van, caravan – taborowy wóz cygański.

Konie znane jako “tinkery” –  byly to tak zwane “trade horses” (“konie na handel”) – beztypowe, bezrasowe mieszance, ktore brytyjscy Cyganie odstawiali do rzezni po kilkaset funtow od sztuki.

 

Konie cygańskie mogą być różnorakiej, właściwie każdej możliwej maści, często srokate, z bujną grzywą i ogonem oraz obfitymi szczotkami pęcinowymi. Budowa mocna, z krótką, lekko łukowatą szyją i szerokim grzbietem, gruba kość. Nie ma określonego limitu wzrostu we wzorcu rasy, wysokość w kłębie u przeważającej większości przedstawicieli waha się od 142 do 154cm .Konie były hodowane w celu ciągnięcia mieszkalnych wozów cygańskich (vardo; caravan).

Do późnego okresu XX wieku rasa była nierozpoznana oficjalnie, nie jest też wiadomo wiele o rodowodach jako ze na ogół są one trzymane w sekrecie i jedynie członkowie rodziny je znają, jednakże zainteresowanie rasą przyczyniło się do powstania kilku rejestrów. Pierwsze zarejestrowane konie zostały wyeksportowane do USA w listopadzie 1996 roku.

Jedyną na świecie księgą stadną oryginalnych koni cygańskich jest księga prowadzona w hrabstwie Kent w południowo-wschodniej Anglii przez Traditional Gypsy Cob Association (TGCA). Tylko do niej wpisane oryginalnego pochodzenia konie uważane są za czystej krwi. TGCA nie uznaje obcych ksiąg stadnych, ponieważ w wielu krajach standard rasy koni cygańskich nie jest ujednolicony, na przykład większość koni znanych jako “tinker” nie jest końmi czystej rasy, lecz końmi półkrwi – w Europie, głównie w Holandii, zastosowano duży dolew obcej krwi, szczególnie fryzyjskiej. Tak więc kupując konia nie zarejestrowanego w TGCA nie możemy mieć pewności, iż jest to rasowy, oryginalny koń cygański.

Powstał już francuski oddział TGCA, a wkrótce powstanie Traditional Gypsy Cob Association w Polsce, prowadzące księgi stadne i obejmujące swoim działaniem całą centralno-wschodnią Europę.

TGCA wydaje również paszporty oraz licencje ogierów.

Koń cygański charakteryzuje się spokojnym, zrównoważonym charakterem i jest wręcz idealnym koniem rodzinnym.
Niepłochliwy, o płynnych chodach wierzchowiec będzie niezastąpionym pierwszym rumakiem dziecka lub dorosłego dopiero zaczynającego przygodę z jeździectwem lub szukającego konia, który nie jest skłonny do płoszenia się, ponoszenia czy prób oporu. Konie tej rasy są znakomitymi kandydatami do hipoterapii.
Kolejną zaletą oryginalnego konia cygańskiego jest możliwość służenia jako wierzchowiec dla osoby o ponadprzeciętnej wadze ciała – koń jest w stanie unieść na swoim grzbiecie około 160 kg!
Koń cygański posłuży nam również jako znakomity zaprzęgowiec – wytrzymały, silny, o efektownym, niepowtarzalnym wyglądzie będzie wspaniałym dopełnieniem eleganckiego powozu czy zwykłej bryczki.
Tradycyjne konie cygańskie są rasą niewymagającą, w lecie wystarczy im dostęp do dobrego pastwiska, a w zimie odpowiedniej jakości siano z dodatkiem marchwi lub pietruszki utrzyma naszego podopiecznego w dobrej formie. Oczywiście konie ciężej pracujące, źrebne klacze czy dorastającą młodzież warto dokarmiać dodatkiem pasz treściwych.
Konie te są rasą wcześnie dojrzewającą, w Irlandii i Wielkiej Brytanii tradycyjnie przez Romów przyuczane są do zaprzęgu w wieku dwóch-trzech lat bez szkody dla zdrowia.
Niebywale zrównoważony charakter pozwala na znacznie krótszy czas przygotowania konia do pracy pod siodłem czy w zaprzęgu – koń cygański jest koniem idealnym pod wieloma względami!

©EcoGypsy

Konie rasy Traditional Gypsy Cob urodzone w Polsce po rodzicach wpisanych do księgi stadnej w Wielkiej Brytanii będą posiadały paszport brytyjski. Będą równiez wpisane do księgi stadnej Traditional Gypsy Cob prowadzonej przez TGCA.

Konie bez wpisu do księgi Traditional Gypsy Cob Association nie są końmi cygańskimi, jedynie końmi półkrwi cygańskiej (tzw tinkery).

W chwili obecnej w Polsce znajduje się kilkanaście koni rasy Traditional Gypsy Cob, w tym większość w stadninie EcoGypsy.
Pierwszym urodzonym w polskiej hodowli tradycyjnym koniem cygańskim jest og. ECOGYPSY LUCK OF THE IRISH, ur. 27/02/2015.

Według standardu rasy TGCA, oryginalny koń cygański powinien być o silnej, zwartej budowie ciała, oraz obfitym owłsieniu grzywy, ogona i pęcin (tzw “pióra”).  Głęboka klatka piersiowa i duży obwód w popręgu, gruba kość, dość krótka kłoda o znacznym umięśnieniu i silnym, rozłupanym zadzie.  Dozwolone są wszelkie maści. Elegancka głowa zharmonizowana z resztą ciała, szerokie czoło, duże oko. Niebieskie zabarwienie oczu jest dopuszczalne.  Lekko zakrzywione, niewielkie uszy. Szyja silna,masywna, łukowata o wyraźnym umięśnieniu. Stroma łopatka. Kłoda krótka, głeboka, o wysklepionych do słabizny żebrach, szeroka klatka piersiowa.  Zad rozłupany, silnie umięśniony, w kształcie jabłka. Ogon nie za wysoko i niezbyt nisko. Okrągłe kopyta, silne, umięśnione kończyny. Szerokie nadpęcia i gruba, krótka kość.

Wzrost:
Sekcja D: powyżej 14.3hh (149.86cm)
Sekcja C: 14hh – 14.3hh (142.24cm – 149.86)
Sekcja B: 13hh – 13.3hh (132.08cm  – 139.7cm)
Sekcja A: poniżej 13hh (132.08cm)

 

Czytaj również:

Historia EcoGypsy
Tinker czyli Cygan
Czym jest koń zwany “tinker”?

Leave a reply.